Γλώσσα — Δ’ Δημοτικού
Παιχνίδια Γλώσσας ανά ενότητα του βιβλίου. Κάθε κάρτα δείχνει το γραμματικό φαινόμενο που εξασκεί — διάλεξε και ξεκίνα!
Παιχνίδια ανά ενότητα
52 παιχνίδια Γλώσσας Δ’ Δημοτικού.
Ενότητα 1
Ρήματα ενεργητικής φωνής
Ενεστώτας, Παρατατικός, Εξακολουθητικός Μέλλοντας: γράφω – έγραφα – θα γράφω.
Υποκείμενο & αντικείμενο
Ποιος ενεργεί και σε τι: Ο μαθητής διαβάζει το βιβλίο.
Επίθετα σε -ινός / -ινος
Ορθογραφία: βραδινός, πρωινός / ξύλινος, μάλλινος.
Λέξεις με δι(σ)- και δυσ-
δισέλιδο, δισύλλαβο / δύσκολος, δυστυχία.
Ενότητα 2
Κατηγορούμενο
Λέει τι είναι το υποκείμενο: Το νερό είναι πολύτιμο.
Αρσενικά ουσιαστικά σε -ας
Κλίση: ο ψαράς, του ψαρά, τον ψαρά.
Ισοσύλλαβα & ανισοσύλλαβα σε -ας
ο μήνας – οι μήνες / ο παππούς – οι παππούδες.
Ενότητα 4
Γενική που συμπληρώνει ουσιαστικό
η προστασία του περιβάλλοντος, η φροντίδα των ζώων.
Προπαροξύτονα αρσενικά σε -ος
ο άνθρωπος – του ανθρώπου, ο κάτοικος – του κατοίκου.
Ρήματα από ουσιαστικά & επίθετα
καθαρός → καθαρίζω, κίνδυνος → κινδυνεύω.
Άρθρα & αδύνατοι τύποι αντωνυμιών
τον φίλο (άρθρο) / τον είδα (αντωνυμία).
Απλές & σύνθετες προτάσεις
Καθαρίζουν την αυλή. / …και φυτεύουν λουλούδια.
Ενότητα 5
Εγκλίσεις για οδηγίες
Περνάμε… / Να περνάτε… / Περάστε από τη διάβαση.
Ελλειπτικές προτάσεις
Προσοχή! αντί Να προσέχετε!
Εξακολουθητική υποτακτική & προστακτική
να περπατάς, να κοιτάζεις / περπάτα, κοίταζε.
Ουδέτερα ουσιαστικά σε -μα
το όχημα – του οχήματος – τα οχήματα.
Οικογένειες λέξεων: δρόμος & τροχός
πεζόδρομος, μονόδρομος, τροχονόμος, τροχοφόρο.
Ορθογραφική διάκριση λέξεων
παίρνω–περνώ, παίζω–πεζός.
Ενότητα 6
Αριθμητικά επίθετα
απόλυτα (ένα, δύο) & τακτικά (πρώτος, δεύτερος).
Τελικό -ν
την πόρτα, αλλά τη γάτα.
Χρόνοι ρημάτων στην αφήγηση
Ξύπνησα, πήγα στο σχολείο και συνάντησα φίλους.
Αόριστος & Συνοπτικός Μέλλοντας
έγραψα – θα γράψω (ενεργητική φωνή).
Παθητική φωνή: 3 χρόνοι
χτενίζομαι – χτενιζόμουν – θα χτενίζομαι.
Σύνθετες λέξεις με ημι-
ημικύκλιο, ημίφως, ημιτελής.
Ενότητα 7
Η παράγραφος στο κείμενο
Πώς οργανώνεται ένα νόημα σε ξεχωριστό τμήμα.
Πάθη των φωνηέντων
Αλλαγές/συνενώσεις φωνηέντων στις λέξεις.
Θηλυκά ουσιαστικά
η ελιά, της ελιάς, την ελιά.
Αόριστος παθητικής φωνής
ποτίστηκα, καθαρίστηκα, γράφτηκα.
Ενότητα 9
Παρακείμενος & Υπερσυντέλικος
έχω γράψει – είχα γράψει / έχω γραφτεί – είχα γραφτεί.
Ευθύς & πλάγιος λόγος
«Θα έρθω», είπε → είπε ότι θα έρθει.
Χρονικά επιρρήματα
χθες, σήμερα, αύριο, μετά, ύστερα, κάποτε.
Ερωτηματικές αντωνυμίες
ποιος, ποια, ποιο, τι, πόσος.
Ενότητα 10
Αόριστες αντωνυμίες
κάποιος, κανένας, μερικοί, άλλος, τίποτα.
Χρονικές προτάσεις
Όταν τελείωσε το μάθημα, φύγαμε.
Κυριολεξία & μεταφορά
Άνοιξε την πόρτα. / Άνοιξε η καρδιά μου.
Λέξεις που φανερώνουν τρόπο
σιγά, γρήγορα, προσεκτικά, με χαρά.
Συλλαβισμός λέξεων
μα-θη-τής, θά-λασ-σα.
Αχώριστο μόριο α-
γνωστός – άγνωστος, δυνατός – αδύνατος.
Ενότητα 11
Ουδέτερα ουσιαστικά σε -ος
το δάσος – του δάσους – τα δάση.
Ανώμαλα ρήματα στον Αόριστο
βλέπω – είδα, λέω – είπα, τρώω – έφαγα.
Είδη ομοιοκαταληξίας
ζευγαρωτή, πλεχτή, σταυρωτή.
Ενότητα 13
Οριστικές αντωνυμίες
ο ίδιος, η ίδια, το ίδιο.
Ομόηχες λέξεις
λείπει – λύπη, κλείνω – κλίνω.
Σύνθετες λέξεις με τη λέξη γη
γήπεδο, γήινος, γεωργία.
Τονισμός που/πού & πως/πώς
Το παιδί που ήρθε. / Πού πήγες;
Ενότητα 14
Αναφορικές αντωνυμίες
που, ο οποίος, η οποία, το οποίο.
Συμπλεκτικοί & αντιθετικοί σύνδεσμοι
και, ούτε / αλλά, όμως, ενώ.
Μέλλοντας συντελεσμένος
θα έχω γράψει, θα έχεις τελειώσει.
Ενότητα 16
Εθνικά ονόματα
Έλληνας, Γαλλία, Ιταλός.
Επίθετα & μετοχές
όμορφο νησί (επίθετο) / ταξιδεμένος (μετοχή).
Παραθετικά επιθέτων
ψηλός – ψηλότερος – ψηλότατος.
πολύς/πολλή/πολύ & επίρρημα πολύ
πολύς κόσμος, πολλή ζέστη / τρέχω πολύ.